Keo tụ tạo bông là gì? Quy trình 4 bước và cách tối ưu hóa chất

Keo tụ – tạo bông là trái tim của mọi cụm xử lý hóa lý: nếu công đoạn này chạy tốt, nước sau lắng trong vắt và các công đoạn sau nhàn; nếu chạy sai, tăng bao nhiêu hóa chất cũng vẫn đục. Bài viết giải thích cơ chế và quy trình 4 bước chuẩn.

Vì sao cặn không tự lắng?

Các hạt cặn nhỏ (hạt keo, kích thước dưới 1 micromet) mang điện tích âm bề mặt giống nhau nên đẩy nhau, lơ lửng vĩnh viễn trong nước — để tự nhiên hàng tuần cũng không lắng. Muốn chúng lắng, phải phá “hàng rào điện tích” đó.

Quy trình 4 bước chuẩn

Bước 1 — Điều chỉnh pH

Mỗi chất keo tụ có vùng pH tối ưu: PAC 6,5–8,5; FeCl3 5–11 (tối ưu 7–8,5); FeSO4 8,5–11. Dùng NaOH hoặc HCl đưa nước về đúng vùng — sai pH là nguyên nhân số một khiến keo tụ kém.

Bước 2 — Keo tụ (khuấy nhanh)

Châm chất keo tụ, khuấy nhanh 100–150 vòng/phút trong 1–3 phút để phân tán đều. Ion dương của PAC/sắt trung hòa điện tích hạt keo — các hạt hết đẩy nhau và bắt đầu dính lại thành bông li ti.

Bước 3 — Tạo bông (khuấy chậm)

Giảm còn 20–40 vòng/phút trong 10–20 phút, châm thêm polymer anion 0,1–0,5 g/m³: mạch polymer “khâu” các bông nhỏ thành bông lớn 2–5mm. Khuấy mạnh ở bước này sẽ đánh vỡ bông — lỗi vận hành phổ biến nhất.

Bước 4 — Lắng

Nước chảy sang bể lắng (lamella hoặc lắng đứng), bông cặn chìm xuống thành bùn, nước trong tràn qua máng thu. Bùn được hút về bể chứa và ép khô bằng polymer cation.

Ba thông số vận hành cần theo dõi mỗi ca

1. pH tại bể keo tụ — lệch 0,5 đơn vị đã đủ giảm hiệu quả rõ rệt.
2. Hình dạng bông: bông to, chắc, nước giữa các bông trong = đạt; bông mịn như sương = thiếu liều hoặc sai pH; nước trong nhưng bông nổi = khuấy mạnh quá hoặc dư polymer.
3. Độ đục/TSS nước sau lắng — chỉ số cuối cùng đánh giá cả cụm.

Jartest: chuẩn liều trước, tiết kiệm sau

Thí nghiệm jartest mô phỏng 4 bước trên với 4–6 cốc nước thải ở các liều khác nhau, cho biết liều tối ưu và chi phí hóa chất trên mỗi m³ trước khi áp dụng thật. Nên làm lại jartest mỗi khi nước đầu vào đổi tính chất (đổi đơn hàng sản xuất, mùa mưa…).

Anh/chị muốn được hỗ trợ jartest và tư vấn bộ hóa chất keo tụ phù hợp? Gửi thông tin nước thải tại đây — đội kỹ thuật phản hồi trong 30 phút làm việc.